Ένα από τα βασικότερα δομικά προβλήματα της Ελλάδας τον τελευταίο αιώνα είναι αναμφισβήτητα η αστυφιλία. Στα χρόνια της μεταπολίτευσης έχουν λάβει χώρα εκατοντάδες εξαγγελίες και νομοθετικές παρεμβάσεις για την αποκέντρωση από όλες σχεδόν τις κυβερνήσεις. Άλλες αποδείχθηκαν επιφανειακές και απρόσφορες κι άλλες βρίσκονταν ομολογουμένως στην σωστή κατεύθυνση. Ποτέ όμως μέχρι σήμερα, δεν υπήρξε νομοθετική παρέμβαση προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση μέχρι η κυβέρνηση Μητσοτάκη ν’ αποφασίσει να ναρκοθετήσει την ελληνική επαρχία με το Π.Δ. 129/2025 αιφνιδιάζοντας τους πάντες και απαξιώνοντας πλήρως τη μικρή ιδιοκτησία και εν γένει την ελληνική περιφέρεια.
Το διάταγμα αυτό σχετίζεται με την οριοθέτηση οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων, δηλαδή σχεδόν με το σύνολό των κοινοτήτων σε όλη την χώρα. Είναι δε χαρακτηριστικό πως η κυβέρνηση επέλεξε να περάσει την συγκεκριμένη τροποποίηση όχι μέσω κατάθεσης νομοσχεδίου αλλά με την μορφή διατάγματος, χωρίς καμία προηγούμενη δημόσια διαβούλευση, χωρίς διάλογο με τις τοπικές κοινωνίες και τους αρμόδιους επιστημονικούς φορείς. Συγκεκριμένα, το εν λόγω Προεδρικό Διάταγμα επιβάλλει αυστηρούς όρους και προϋποθέσεις για την ανοικοδόμηση οικοπέδων σε οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων, εξισώνοντάς τα επί της ουσίας με απλά αγροτεμάχια, καθώς πλέον το ελάχιστο εμβαδό που θα πρέπει να έχει ένα οικόπεδο για να θεωρείται άρτιο και οικοδομήσιμο είναι 2.000 τ.μ. τουλάχιστον, εκμηδενίζοντας εν μια νυκτί την αξία της περιουσίας εκατοντάδων χιλιάδων συμπολιτών. Αξίζει να σημειωθεί πως από το εν λόγω μέτρο εξαιρούνται οι παραθαλάσσιες και τουριστικές περιοχές, προφανώς διότι η κυβέρνηση ως συνήθως επιφυλάσσει ιδιαίτερη μεταχείριση για τα «μεγάλα πορτοφόλια».
Επίσης, το συγκεκριμένο Προεδρικό Διάταγμα απαγορεύει κάθε περαιτέρω επέκταση ορίων οικισμών, ακόμα και όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη επέκτασης, παραπέμποντας στη διαδικασία έκδοσης Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, η οποία όμως έχει ήδη καθυστερήσει υπερβολικά. Εφόσον βρίσκεται λοιπόν σε εξέλιξη η διαδικασία εκπόνησης Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, η κυβέρνηση θα μπορούσε κάλλιστα να επιλέξει αυτό το εργαλείο ώστε να καθοριστούν τόσο τα όρια των οικισμών όσο και των κανόνων δόμησης σύμφωνα με τις σύγχρονες ανάγκες και με σεβασμό στα δικαιώματα των πολιτών, αντί να προβεί σε τόσο άδικα και εξοντωτικά μέτρα.
Είναι προφανές πως η κυβέρνηση Μητσοτάκη ακόμη μια φορά νομοθετεί κλείνοντας το μάτι σε οικονομικά συμφέροντα, αδιαφορώντας επί της ουσίας για την δημιουργία ενός βιώσιμου πολεοδομικού σχεδιασμού με κοινωνικά και περιβαλλοντικά κριτήρια. Αντιθέτως, δημιουργεί σταθερά τις συνθήκες εγκατάλειψης και ερήμωσης της υπαίθρου και μεθοδεύει εν τέλει την εξαγορά και συγκέντρωση της φθηνής πλέον και απαξιωμένης γης στην επαρχία στα χέρια λίγων. Είναι ένα Προεδρικό Διάταγμα που δεν συνιστά ούτε κατ’ ελάχιστον εργαλείο ανάπτυξης και προστασίας του περιβάλλοντος, αλλά ισοδυναμεί με αργό θάνατο της επαρχίας, συνεχίζει την απαξίωση της, και εάν έχει απομείνει στην κυβέρνηση έστω και λίγη ενσυναίσθηση και επαφή με την κοινωνία, πρέπει να ανακληθεί άμεσα.
Δρ. Παπαγεωργίου Σωτήρης
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
Διδάσκων Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
Τομεάρχης Δικτύου Επιστημόνων και Μέλος της Κεντρικής Πολ. Επιτροπής ΠΑΣΟΚ
