Η Θεσσαλία διεκδικεί διακριτή θέση στη νέα ΚΑΠ 2028–2034 και πρέπει να αποτελέσει ξεχωριστό μοντέλο εφαρμογής της νέας Περιόδου και το πρότυπο της σύγχρονης πρωτογενούς παραγωγής της Ελλάδας στη νέα εποχή. Είναι μια περιφέρεια στην οποία συμπυκνώνονται σήμερα σχεδόν όλες οι μεγάλες προκλήσεις της ευρωπαϊκής αγροτικής πολιτικής, όπως η λειψυδρία και οι καταστροφικές πλημμύρες, η εξάρτηση από αρδευόμενες καλλιέργειες και οι ιδιαίτερες παραγωγικές συνθήκες της περιοχής. Όλα αυτά απαιτούν ένα προσαρμοσμένο σχέδιο που θα συνδέει την αγροτική πολιτική με το νερό, την ενέργεια, τις υποδομές, τη γνώση, τη μεταποίηση και την αγορά. Και η Θεσσαλία μπορεί να το εφαρμόσει και να το πετύχει.
Αυτό ήταν το μήνυμα της πετυχημένης ενημερωτικής εκδήλωσης που διοργάνωσε η Περιφέρεια Θεσσαλίας στο JOIST (που γέμισε ασφυκτικά) στη Λάρισα, ανοίγοντας τη συζήτηση για την νέα ΚΑΠ.
Μετά την αρχική παρουσίαση του αγροτικού σχεδίου και της διαβούλευσης που ακολούθησε, ήρθε η ώρα η Θεσσαλία να διαμορφώσει τη δική της τεκμηριωμένη πρόταση, την οποία και θα υποβάλει στην Κομισιόν και στην ελληνική Πολιτεία, μέσα από τις εισηγήσεις των διακεκριμένων επιστημόνων που φιλοξένησε στην εκδήλωση και τις συνεδρίες (workshop) που ακολούθησαν, όσο κι από το σχετικό ερωτηματολόγιο που καλούνται να συμπληρώσουν οι φορείς, ώστε να ολοκληρωθεί η τελική διαδικασία της διαβούλευσης.
Δημ. Κουρέτας
Στην τοποθέτηση του ο Περιφερειάρχης Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας ανέφερε: Σήμερα η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), καλείται να αντιμετωπίσει κυρίως την κλιματική κρίση, το εισόδημα του αγρότη, τη γήρανση της υπαίθρου, την ενεργειακή εξάρτηση και την ασφάλεια της διατροφικής αλυσίδας. Άρα η ΚΑΠ δεν είναι απλώς μια οικονομική ενίσχυση. Είναι ένα κοινωνικό συμβόλαιο ανάμεσα στην κοινωνία και σε εκείνους που διαχειρίζονται έναν από τους πιο πολύτιμους κοινούς μας πόρους: τη γη. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την περίοδο 2028–2034 επιχειρεί μια μεγάλη αλλαγή. Η αγροτική πολιτική συνδέεται πολύ στενότερα με την πολιτική συνοχής μέσα από τα νέα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης. Αυτό μπορεί να γίνει μεγάλη ευκαιρία: το αγροτικό πρόβλημα δεν λύνεται μόνο με μία ενίσχυση ανά στρέμμα. Χρειάζεται νερό, ενέργεια, δρόμους, ψηφιακές υποδομές, συμβουλευτική, κατάρτιση, νέους αγρότες, μεταποίηση και πρόσβαση στην αγορά. Η ενοποίηση των εργαλείων μπορεί να επιτρέψει ακριβώς αυτή την ολοκληρωμένη παρέμβαση. Η Επιτροπή προτείνει ένα σύστημα στο οποίο οι πληρωμές θα συνδέονται περισσότερο με ορόσημα και στόχους. Αυτό σημαίνει ότι μια χώρα δεν θα αρκεί να αποδεικνύει πως δαπάνησε τα χρήματα αλλά θα πρέπει να αποδεικνύει ότι παρήγαγε αποτέλεσμα. Χρειάζεται ένα διακριτό περιφερειακό πρόγραμμα αγροτικής ανθεκτικότητας, με κοινό σχεδιασμό ΚΑΠ, υδάτων, ενέργειας και πολιτικής συνοχής. Με συγκεκριμένο υδατικό ισοζύγιο ανά ζώνη, σύγχρονα αρδευτικά δίκτυα, μείωση του ενεργειακού κόστους, προστασία και αναγέννηση του εδάφους, αλλά και προσαρμογή των καλλιεργειών εκεί όπου οι φυσικοί πόροι δεν αντέχουν το σημερινό μοντέλο. Στο νέο αυτό σκηνικό η Θεσσαλία δεν πρέπει να αποτελέσει απλώς μία ακόμη αγροτική περιφέρεια, αλλά ένα ξεχωριστό μοντέλο στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028-2034. Όχι επειδή είναι μια «ειδική περίπτωση» που ζητά εξαίρεση, αλλά επειδή είναι το ιδανικό πεδίο για να αποδειχθεί αν η νέα ευρωπαϊκή αγροτική πολιτική μπορεί πράγματι να λειτουργήσει. Ο κάμπος προσφέρει την ασφάλεια και την ποιότητα τροφίμων και προιόντων (π.χ. θεσσαλικό βαμβάκι) που στοχεύει η Ε.Ε. Αν καταφέρουμε εδώ να ενώσουμε παραγωγή, νερό, γνώση, αγορά και ανθεκτικότητα σε ένα ενιαίο σχέδιο, τότε η Θεσσαλία δεν θα είναι απλώς ένας τόπος που ανακάμπτει από κρίσεις. Θα μπορεί να γίνει το εργαστήριο του νέου ελληνικού αγροτικού μοντέλου».
Οι επιστήμονες
Ο Καθηγητής στο Σουηδικό Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Κώστας Καραντινίνης χαρακτήρισε πολύ θετική και σημαντική την πρωτοβουλία της Περιφέρειας Θεσσαλίας ενόψει της νέας ΚΑΠ, στηλίτευσε την παντελή απουσία των φορέων στο προηγούμενο σχέδιο της ΚΑΠ, αναφέρθηκε στην ιστορική πορεία της ΚΑΠ από τη γέννησή της και στην κατάληξή της που είχε ως βασική στόχευση την αγροτική επιδότηση. «Πλέον η ΚΑΠ είναι περιφερειακή ανάπτυξη», τόνισε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «πλέον, πρέπει ο καθένας να διαπραγματεύεται για να κερδίσει πόρους από την Κοινή Αγροτική Πολιτική». Τέλος, υπογράμμισε ότι, η Ελλάδα θα βγει κερδισμένη από τη νέα ΚΑΠ, ωστόσο, στη δεκαετία που πέρασε, πλην της αυξητικής πορείας της παραγωγής, όλοι οι υπόλοιποι δείκτες (τεχνολογία, κέρδος κλπ) έχουν καθοδική πορεία.
Ο Καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνος Μάττας σημείωσε ότι η διαβούλευση που διοργάνωσε η Περιφέρεια Θεσσαλίας, είναι ένα γεγονός που δεν αφορά μόνο στον πρωτογενή τομέα, αλλά ολόκληρη την κοινωνία και ειδικά στην περιοχή της Θεσσαλίας. Πρόσθεσε ότι η Θεσσαλία συγκεντρώνει ουσιαστικά το 1/3 του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος της περιφέρειας και το 40% της απασχόλησης εξαρτάται από αυτό. Και δεν είναι μόνο αυτό. Εξαρτάται η υγεία όχι μόνο αυτών των ανθρώπων, αλλά και των καταναλωτών. Τέλος ζήτησε να στηριχθεί το επάγγελμα του αγρότη που εγκαταλείπεται και κυρίως οι νέοι άνθρωποι.
Ο επίκουρος καθηγητής Αγροτικής Οικονομίας και Πολιτικής του ΕΚΠΑ, Ιωάννης Δούκας, χαρακτήρισε τη νέα ΚΑΠ «άσκηση συμπερίληψης για την Ευρωπαϊκή Ένωση», σε ένα περιβάλλον πολυκρίσεων. Όπως τόνισε, κοινό χαρακτηριστικό των διαδοχικών και αλληλένδετων κρίσεων είναι ότι επηρέασαν και θα συνεχίσουν να επηρεάζουν άμεσα τον αγροτικό τομέα και την ύπαιθρο. Οι προκλήσεις, αλλά και οι ευκαιρίες της επόμενης περιόδου, δεν μπορούν επομένως να αντιμετωπιστούν αποσπασματικά. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη συνεργασίας, καθώς χωρίς αυτή δεν μπορεί να παραχθεί η αναγκαία προστιθέμενη αξία. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην εκπαίδευση, στη γνώση και στην κατάρτιση, επισημαίνοντας ότι, σε παγκόσμιο επίπεδο, το 75% της αγροτικής γνώσης στηρίζεται στην εμπειρία που αποκτάται στο χωράφι, ενώ στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό αγγίζει το 92–93%. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν την ανάγκη στενότερης σύνδεσης της επιστημονικής έρευνας και της γεωργικής συμβουλευτικής με την καθημερινή πρακτική και τις πραγματικές ανάγκες του παραγωγού.
Ο Γ.Γ. ΥΠΑΑΤ
Από την πλευρά του ο Γ.Γ Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του ΥΠΑΑΤ Αντώνης Φιλιππής χαιρέτησε την πρωτοβουλία της Περιφέρειας για τη συζήτηση για τη νέα ΚΑΠ, σημειώνοντας ότι η Πολιτεία ακούει την πρόταση της Περιφερειακής Αρχής για διακριτό περιφερειακό κεφάλαιο με ιδιαίτερη προσοχή, αναγνωρίζοντας ότι η περιοχή αντιμετωπίζει ένα σύνολο προκλήσεων με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.
«Εάν και με ποιον τρόπο οι ιδιαίτερες ανάγκες της Θεσσαλίας μπορούν να αποτυπωθούν με τον αποτελεσματικότερο τρόπο στο εθνικό σχέδιο, είναι ακριβώς το αντικείμενο του διαλόγου που έχουμε μπροστά μας. Ενδεχομένως μέσα από στοχευμένες παρεμβάσεις. Ενδεχομένως μέσα από έναν συνδυασμό εργαλείων της ΚΑΠ με άλλες εθνικές και περιφερειακές πολιτικές. Το ζητούμενο, άλλωστε, είναι να διασφαλίσουμε ότι οι πραγματικές ανάγκες της Θεσσαλίας, όχι μόνο θα αποτυπωθούν, αλλά θα αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά».
Ακολούθησε οργανωμένη διαβούλευση σε δύο στρογγυλά τραπέζια χωρισμένα, στους τομείς της φυτικής και ζωικής παραγωγής.
Την εκδήλωση, που συντόνιζε ο δημοσιογράφος Χρ. Αθανασιάδης, άνοιξε με σύντομο χαιρετισμό o Αντιπεριφερειάρχης Πρωτογενούς Τομέα Δημήτρης Τσέτσιλας, ενώ χαιρέτησαν ο δήμαρχος Λαρισαίων Θανάσης Μαμάκος, οι βουλευτές κ.κ. Χρήστος Μπουκώρος, Λίτσα Λιακούλη (μετέφερε τους προσωπικούς χαιρετισμούς του προέδρου του ΠΑΣΟΚ Ν. Ανδρουλάκη), Γιάννης Καρυπίδης, Κομνηνός Βελβερούδης («Νίκη» Ν. Πιερίας), ο πρώην υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Βασίλης Κόκκαλης, και ως εκπρόσωποι των κομμάτων οι κ.κ. Αλέκος Παπαχατζής (Ελληνική Λύση), Θωμάς Μόσχος Ε.Λ.ΑΣ) και ο πρόεδρος της ΠΕΚΔΥ Ν. Κακκαβάς.
Τέλος η Περιφέρεια Θεσσαλίας καλεί τους ανθρώπους της παραγωγής και τους φορείς να συμμετάσχουν (έως τις 15 Σεπτεμβρίου θα είναι ανοικτό) στο Γενικό Ηλεκτρονικό Ερωτηματολόγιο Διαβούλευσης για τη νέα ΚΑΠ 2028–2034. Το ερωτηματολόγιο έχει καταρτιστεί από το Εργαστήριο Επιστήμης, Τεχνολογίας και Καινοτομίας στην Κοινωνία του ΕΚΠΑ, με επιστημονικό υπεύθυνο τον Καθηγητή Στάθη Αραποστάθη. Συμπλήρωση ερωτηματολογίου: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSe8nLgW1ZTF21k3I7ErJ9cz8d928aMuULhli2KqEKVWmGk__Q/viewform?usp=dialog
